काठमाण्डौ । शिव शंकर हाईड्रो इन्भेष्टमेन्ट लिमिटेडले आईपीओ निष्कासनका लागि महत्वपूर्ण प्रस्ताव पारित गर्न वार्षिक साधारण सभा आयोजना गर्ने भएको छ। मंसिर १ गते बसेको सञ्चालक समितिको बैठकले यही मंसिर २९ गते काठमाडौँको मिनभवनस्थित कम्पनीको रजिष्टर्ड कार्यालयमा बिहान ११ बजेबाट सभा सुरु गर्ने निर्णय गरेको हो।

सभामा कम्पनीले आफ्नो चुक्तापूँजीको २० प्रतिशत आईपीओ जारी गर्ने कामसम्बन्धी हालसम्म भएका प्रक्रिया अनुमोदन गर्नेछ। साथै आगामी दिनमा आवश्यक अन्य प्रक्रिया पूरा गर्ने निर्णय पनि सभाबाट पारित गरिनेछ।

यस्तै, सभामा कम्पनीको गत आर्थिक वर्षको वार्षिक प्रतिवेदन, लेखापरीक्षण प्रतिवेदन तथा सम्पूर्ण वित्तीय विवरणहरूलाई छलफल गरी पारित गरिनेछ।

कम्पनीले यसअघि नै लक्ष्मी सनराइज क्यापिटल लिमिटेडलाई आईपीओ निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धक नियुक्त गरिसकेको छ।

शिव शंकर हाईड्रो इन्भेष्टमेन्ट लिमिटेड, शिव शंकर इन्भेष्टमेन्ट प्रालि र जय गणेश इन्भेष्टमेन्ट प्रालि एक आपसमा गाभिएर गठन गरिएको लगानी कम्पनी हो। कम्पनीले मुख्यतया जलविद्युत, पूर्वाधार तथा उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी गर्दै आएको छ।

हाल कम्पनीले सानिगार्ड हाइड्रो लिमिटेड (३८.४६ मेगावाट), कलंगा हाइड्रो लिमिटेड (१५.३३ मेगावाट), बुङ्गल हाइड्रो लिमिटेड (१०.७ मेगावाट) र भिजन एनर्जी एण्ड पावर लिमिटेड (५७.५ मेगावाट) मा लगानी गरेको छ। तीमध्ये पहिलो तीन परियोजनाहरू सञ्चालनमा आईसकेका छन् भने प्राथमिक सेयर जारी गर्ने प्रक्रियाका लागि नेपाल धितोपत्र बोर्डमा दर्ता भइसकेका छन्।

कम्पनीले आयोजना गरेको साधारण सभाले आईपीओ प्रक्रिया औपचारिकरूपमा अगाडि बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।

एनआरएन इन्फ्रास्ट्रक्चर एण्ड डेभलपमेन्ट लिमिटेडले नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) को निर्देशन पालना गर्दै एकैपटक ८ वटा सूचीकृत कम्पनीका संस्थापक तथा साधारण सेयर बजारमा बिक्री गर्ने भएको छ। कम्पनीले गत ३ मंसिरमा बसेको सञ्चालक समितिको बैठकमार्फत सेयर बिक्री गर्ने निर्णय गरेको हो।

सेबोनको असार निर्देशना अनुसार गैर–तोकिएका क्षेत्रका सेयर बिक्री

असार महिनामा सेबोनले सार्वजनिक निष्कासन गर्ने लगानी कम्पनीहरूलाई ऊर्जा, यातायात, सञ्चार, कृषि, पर्यटन, उत्पादन तथा प्रशोधन, सूचना प्रविधि र खनिज उत्खनन क्षेत्रबाहेक अन्य कम्पनीका सेयरमा लगानी गर्न रोक लगाएको थियो।

यही नियमअनुसार एनआरएन इन्फ्रास्ट्रक्चरले आफूसँग रहेका गैर–तोकिएका क्षेत्रका सेयरहरू अनिवार्य रूपमा बिक्री गर्नुपरेको कम्पनीले स्पष्ट पारेको छ।

बिक्रीमा राखिएका सेयरहरूको सूची

कम्पनीले बजारमा बिक्री गर्न लागेको सेयरहरू यसप्रकार छन्—

1. कुमारी बैंक लिमिटेड – ५,३०,००० कित्ता संस्थापक सेयर
2. नेशनल माइक्रोफाइनान्स लघुवित्त – १,०७,४८४ कित्ता संस्थापक सेयर
3. नेरुडे मिर्मिरे लघुवित्त – ७४,१०६ कित्ता संस्थापक सेयर
4. मेरो माइक्रोफाइनान्स लघुवित्त – ७८,२०९ कित्ता संस्थापक + २,८२,३१५ कित्ता साधारण सेयर
5. हाइड्रोइलेक्ट्रिसिटी इन्भेष्टमेन्ट एण्ड डेभलपमेन्ट कम्पनी (HIDCL) – ४०,००१ कित्ता संस्थापक सेयर
6. प्रभु महालक्ष्मी लाइफ इन्स्योरेन्स – ५,९४,००० कित्ता संस्थापक सेयर
7. नेशनल फण्ड म्यानेजमेन्ट लिमिटेड – २,२५,००० कित्ता सेयर
8. नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी – १ कित्ता साधारण सेयर

छिट्टै सुरु हुनेछ बिक्री प्रक्रिया

कम्पनीले सेयर बिक्री प्रक्रिया छिट्टै सुरु हुने बताएको छ। बजारमा माग र मूल्य निर्धारण सेयर बिक्री प्रक्रियामा निर्णायक हुने अपेक्षा छ।

कम्पनीका प्रवक्ताका अनुसार—

“सेबोनको निर्देशन पूर्ण रूपमा पालना गर्नुपर्दा तोकिएका क्षेत्रबाहेकका लगानीहरू छुट्ट्याएर बिक्री गर्नुपरेको हो। प्रक्रियागत तयारी पूरा हुँदैछ।”

एनआरएन इन्फ्रास्ट्रक्चरले सार्वजनिक लगानी कम्पनीका रूपमा सेबोनका नीति तथा निर्देशिका अनुसार लगानी संरचना समायोजन गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको बताइएको छ।

सेयर बिक्री सुरु भएपछि संस्थागत तथा व्यक्तिगत लगानीकर्ताको चासो बढ्ने संकेत देखिएको छ।

त्रिवेणी ग्रुप मुख्य प्रमोटर रहेको सोलु हाइड्रोपावर लिमिटेडले आयोजना प्रभावित क्षेत्रका स्थानीय बासिन्दाका लागि तयारी गरेको आईपीओमा तीव्र असन्तुष्टि देखिएको छ। कम्पनीले सेयर निष्कासनको स्वीकृति पाएर बिक्री खुलाउने मिति समेत तोकिसकेको अवस्थामा स्थानीयहरु निरन्तर रूपमा धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) पुगेर उजुरी दिइरहेका छन्।

मंसिर ७ देखि पहिलो चरणको आईपीओ खुल्दै

कम्पनीले मंसिर ७ गतेदेखि आयोजना प्रभावित स्थानीय बासिन्दा तथा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीका लागि पहिलो चरणमा आईपीओ निष्कासन गर्दैछ। सेबोनबाट जारी पुँजी १० अर्ब रुपैयाँ बराबरको २०% अर्थात् २ करोड कित्ता सेयर निष्काशनको अनुमति प्राप्त भएको थियो।
पहिलो चरणमा —

• १ करोड कित्ता स्थानीय बासिन्दाका लागि
• १० लाख कित्ता वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीका लागि छुट्याइएको छ।

४० लाख र ६० लाख कित्ताको मोडेलमै विवाद

पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (EIA) प्रतिवेदनका आधारमा कम्पनीले स्थानीय सेयरलाई भागमा विभाजन गरेको छ।
त्यसअनुसार—

• अतिप्रभावित क्षेत्र (सोलु दूधकुण्ड–७, ११ र थुलुङ दूधकोशी–१): ४०% अर्थात् ४० लाख कित्ता
• अन्य वडाहरु: ६०% अर्थात् ६० लाख कित्ता

यही वितरण मोडेलप्रति स्थानीयहरु असन्तुष्ट बनेका छन्। धेरै स्थानीयले आफूलाई वास्तविक रूपमा अतिप्रभावित भएको दाबी गर्दै उच्च भागमा दाबी गर्न थालेपछि विवाद चुलिएको हो।

सेबोनमा दैनिक उजुरी, निष्कासन ‘होल्ड’ गर्ने विषयमा छलफल

कम्पनीले मिति तोकेदेखि नै स्थानीयका समूहहरू दैनिकजसो धितोपत्र बोर्ड पुग्दै आएका छन्।
सेबोनका एक कर्मचारीका अनुसार,

“सोलु हाइड्रोको आईपीओका कारण स्थानीय नै विभाजित भएका छन्। असन्तुष्टि बढेपछि उजुरी दर्ता बढेको छ। समस्या व्यवस्थापन गर्न नसकिएपछि निष्कासन प्रक्रियालाई ‘होल्ड’ गर्ने विषयमा समेत आन्तरिक रूपमा छलफल सुरु भएको छ।”

धितोपत्र बोर्डले कम्पनीलाई स्थानीयसम्बन्धी विवाद टुंग्याउन निर्देशन दिएको बताइएको छ।

कम्पनी व्यवस्थापन मौन

असन्तुष्ट स्थानीयको चाप बढ्दै जाँदा सोलु हाइड्रोका उच्च अधिकारी र प्रमोटरसँग प्रतिक्रिया लिन खोजिए पनि कसैले सार्वजनिक रूपमा बोल्न चाहेनन्।
स्रोतका अनुसार,

“स्थानीय व्यवस्थापनमा कम्पनी असफल देखिएको छ। यसले भविष्यमा कम्पनीको क्यापिटल मार्केट प्रदर्शनमा समेत नकारात्मक असर पार्न सक्छ।”

निष्कर्ष

स्थानीय र आयोजना प्रभावितबीचको विवाद समाधान नभएसम्म सोलु हाइड्रोको आईपीओ प्रक्रिया थप प्रभावित हुनसक्ने देखिएको छ। सेयर वितरण मोडेलप्रति देखिएको असन्तुष्टि नथामिए सेबोनले निष्कासनलाई रोक्ने निर्णयसमेत गर्नसक्ने संकेत गरेको छ।

सर्वोत्तम सिमेन्ट लिमिटेडले गत आर्थिक वर्षका लागि आफ्ना सेयरधनीहरूलाई आकर्षक लाभांश वितरण गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। कात्तिक २८ गते बसेको कम्पनीको सञ्चालक समितिको २३७ औं बैठकले लाभांश सम्बन्धी निर्णय गरेको हो।

बैठकले आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को नाफाबाट चुक्तापूँजी ४ अर्ब ९७ करोड ५५ लाख रुपैयाँको आधारमा ५ प्रतिशत बोनस सेयर तथा १५ प्रतिशत नगद लाभांश (करसहित) प्रदान गर्ने प्रस्ताव पारित गरेको छ। यसअनुसार सेयरधनीहरूले कूल २० प्रतिशत लाभांश पाउनेछन्।

कम्पनीले प्रस्ताव गरेको सो लाभांश आगामी साधारण सभाबाट अनुमोदन भएपछि सेयरधनीहरूको खातामा वितरण गरिने जनाएको छ।

सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेडले गत आर्थिक वर्षका लागि सेयरधनीहरुलाई कुल १०.३५८३ प्रतिशत लाभांश प्रदान गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। कात्तिक २८ गते बसेको बैंकको सञ्चालक समितिको बैठकले लाभांश वितरण सम्बन्धी निर्णय गरेको हो।

बैठकका अनुसार सेयरधनीहरूलाई ५ प्रतिशत बोनस सेयर तथा ५.३५८३ प्रतिशत नगद लाभांश (बोनस सेयरमा लाग्ने करसहित) गरी कुल १०.३५८३ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ।

यस्तै, सो लाभांश तथा वित्तीय विवरण नेपाल राष्ट्र बैंकमा पेश गरी स्वीकृति लिएपछि आगामी २१ औं वार्षिक साधारण सभा (AGM) बाट अनुमोदन गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउने निर्णय गरिएको बैंकले जनाएको छ।